La Corazzata Conte di Cavour e Taranto: Storia, Tecnica e Simbiosi Strategica

-

 


La Corazzata Conte di Cavour e Taranto: Storia, Tecnica e Simbiosi Strategica
Introduzione e Rilevanza Storica
La nave da battaglia Conte di Cavour, capoclasse dell'omonima classe di dreadnought, rappresenta un elemento cardine per comprendere l'evoluzione della Regia Marina e il ruolo strategico della città di Taranto nel XX secolo. Benché concepita originariamente nel 1910, la nave acquisì la sua fisionomia definitiva e la sua importanza tattica solo dopo i radicali lavori di ricostruzione effettuati negli anni Trenta. Il suo destino è indissolubilmente legato alla base navale di Taranto, non solo come luogo di stazionamento, ma come teatro della sua tragedia e della sua successiva resurrezione ingegneristica.
Evoluzione Tecnica: La Ricostruzione del Gigante
Varata nel 1911, la Conte di Cavour fu sottoposta a un massiccio intervento di ammodernamento tra il 1933 e il 1937 presso i Cantieri Riuniti dell'Adriatico (CRDA) di Trieste. L'intervento trasformò un vascello obsoleto in una moderna unità da combattimento:
  • Armamento: I cannoni originali da 305 mm furono rialesati a 320 mm, aumentando la potenza di fuoco pur riducendo il numero delle torri.
  • Scafo e Propulsione: La nave fu allungata con l'installazione di una nuova prora (dotata del sistema di protezione subacquea "Pugliese") e l'apparato motore fu completamente sostituito, permettendo di aumentare la velocità da 21 a 28 nodi.
Queste modifiche resero la Cavour idonea al confronto con le moderne corazzate francesi, consolidando la flotta italiana di stanza a Taranto come deterrente principale nel Mediterraneo centrale.
Taranto e la Nave: Un Legame Simbiotico
Il rapporto tra la Conte di Cavour e la Città dei Due Mari andava oltre la semplice logistica militare. Alla fine degli anni '30, la nave era divenuta parte integrante del tessuto socio-economico tarantino.
L'Arsenale Militare Marittimo, motore economico della regione, garantiva la manutenzione continua del vascello, creando un legame diretto tra la tecnologia bellica e la maestria della classe operaia locale. Le migliaia di membri dell'equipaggio partecipavano attivamente alla vita cittadina, rendendo la nave una sorta di "quartiere galleggiante" esteso della città.
Il Rito del Passaggio: L'Ingresso nel Canale Navigabile
Uno degli spettacoli più suggestivi impressi nella memoria collettiva di Taranto era il trasferimento della corazzata dal Mar Grande al Mar Piccolo per le operazioni di manutenzione. Questo richiedeva il passaggio attraverso lo stretto Canale Navigabile, un'operazione che assumeva i tratti di un evento solenne e spettacolare.
La procedura iniziava con l'apertura del Ponte Girevole, che fermava il traffico cittadino e univa la popolazione in un'attesa silenziosa. Con una larghezza massima di 28 metri dopo la ricostruzione, la Conte di Cavour occupava quasi interamente il canale.
La scena era surreale: una fortezza d'acciaio che scivolava lentamente tra le due sponde della città. Le sovrastrutture della nave e le imponenti torri dei cannoni sfilavano all'altezza dei balconi dei palazzi di Corso Due Mari e delle mura del Castello Aragonese. Per pochi minuti, il gigante d'acciaio oscurava il sole, creando un contrasto visivo impressionante tra la vita civile e la potenza militare, mentre i rimorchiatori guidavano con precisione chirurgica il mostro verso il bacino interno.
L'Evento Bellico: La Notte di Taranto
L'illusione di invulnerabilità si infranse nella notte tra l'11 e il 12 novembre 1940 (Operazione Judgement). Mentre la nave era ormeggiata nel Mar Grande, la base fu attaccata dagli aerosiluranti Fairey Swordfish della Royal Navy.
Alle ore 23:15, un siluro colpì la Conte di Cavour sul lato sinistro, sotto la torre di prua numero 1. L'esplosione aprì una falla di 12x8 metri. Nonostante gli sforzi disperati dell'equipaggio, l'acqua imbarcata fu eccessiva. Per evitare l'affondamento totale in acque profonde, il comando decise di incagliare la nave su un fondale basso. L'attacco costò la vita a 17 marinai. La corazzata rimase adagiata sul fondo, con le sovrastrutture emerse, divenendo un monumento doloroso alla vulnerabilità della flotta.
Recupero e Destino Finale
Le operazioni di recupero, avviate nel luglio 1941, furono un capolavoro del Genio Navale. La nave fu svuotata e riportata a galla tramite complessi sistemi di cassoni cilindrici. Alla fine del 1941, la Cavour lasciò per sempre Taranto, trainata verso Trieste per le riparazioni.
Tuttavia, la storia non le concesse una seconda vita. Dopo l'armistizio dell'8 settembre 1943, fu catturata dai tedeschi a Trieste. Il 15 febbraio 1945, durante un bombardamento aereo alleato, fu colpita nuovamente, si capovolse e affondò definitivamente nel porto giuliano.
Scheda Tecnica e Cronologica
Dati Generali
  • Impostazione: 10 agosto 1910 (La Spezia).
  • Varo: 10 agosto 1911.
  • Ricostruzione: 1933–1937 (CRDA Trieste).
  • Dislocamento (dopo ricostruzione): 29.100 tonnellate a pieno carico.
  • Velocità: 28 nodi.
Cronologia Operativa
  • 11-12 Novembre 1940: Colpita e affondata in acque basse durante la "Notte di Taranto" (17 vittime).
  • Luglio 1941: Recuperata e riportata a galla nel Mar Grande.
  • 8 Settembre 1943: Catturata dalle forze tedesche a Trieste.
  • 15 Febbraio 1945: Affondata definitivamente da bombardieri B-24 a Trieste.
  • 27 Febbraio 1947: Radiata ufficialmente dai quadri del Naviglio Militare.
  • 1950-1952: Recupero del relitto e demolizione totale.
Stato Attuale
La nave non esiste più. È stata interamente smantellata. Alcuni reperti (bandiere, parti dell'armamento) sono conservati presso il Museo Tecnico Navale di La Spezia e il Sacrario delle Bandiere a Roma.
Tratto dal libro in uscita: "Taranto - Il Cuore dei Due Mari"
Autore: Zaza-Dante Tsotniashvili
Per il video sono stati utilizzati i materiali d'archivio di Angelo Mariano.
#Taranto #IlCuoreDeiDueMari #ZazaDanteTsotniashvili #StoriaDiTaranto #ContediCavour

The Battleship Conte di Cavour and Taranto: History, Technology, and Strategic Symbiosis

Introduction and Historical Significance The battleship Conte di Cavour, the lead ship of the dreadnought class of the same name, represents a pivotal element in understanding the evolution of the Regia Marina (Royal Navy) and the strategic role of the city of Taranto in the 20th century. Although originally conceived in 1910, the ship acquired its definitive appearance and tactical importance only after radical reconstruction works carried out in the 1930s. Its destiny is inextricably linked to the naval base of Taranto, not only as a stationing point but as the theater of its tragedy and subsequent engineering resurrection.

Technical Evolution: The Reconstruction of the Giant Launched in 1911, the Conte di Cavour underwent a massive modernization intervention between 1933 and 1937 at the Cantieri Riuniti dell'Adriatico (CRDA) in Trieste. This intervention transformed an obsolete vessel into a modern combat unit:

  • Armament: The original 305 mm guns were re-bored to 320 mm, increasing firepower while reducing the number of turrets.

  • Hull and Propulsion: The ship was lengthened with the installation of a new bow (equipped with the "Pugliese" underwater protection system), and the propulsion system was completely replaced, allowing the speed to increase from 21 to 28 knots.

These modifications made the Cavour suitable for confrontation with modern French battleships, consolidating the Italian fleet stationed in Taranto as the main deterrent in the central Mediterranean.

Taranto and the Ship: A Symbiotic Bond The relationship between the Conte di Cavour and the "City of the Two Seas" went beyond simple military logistics. By the late 1930s, the ship had become an integral part of Taranto's socio-economic fabric. The Maritime Military Arsenal, the economic engine of the region, ensured continuous maintenance of the vessel, creating a direct link between war technology and the mastery of the local working class. Thousands of crew members actively participated in city life, making the ship a sort of extended "floating neighborhood" of the city.

The Rite of Passage: Entering the Navigable Canal One of the most evocative spectacles imprinted in the collective memory of Taranto was the transfer of the battleship from the Mar Grande (Great Sea) to the Mar Piccolo (Little Sea) for maintenance operations. This required passing through the narrow Navigable Canal, an operation that took on the traits of a solemn and spectacular event.

The procedure began with the opening of the Swing Bridge (Ponte Girevole), which stopped city traffic and united the population in silent anticipation. With a maximum width of 28 meters after reconstruction, the Conte di Cavour occupied almost the entire canal. The scene was surreal: a steel fortress sliding slowly between the two banks of the city. The ship's superstructures and massive gun turrets paraded at the height of the balconies of the buildings on Corso Due Mari and the walls of the Aragonese Castle. For a few minutes, the steel giant obscured the sun, creating an impressive visual contrast between civilian life and military power, while tugboats guided the monster with surgical precision towards the inner basin.

The War Event: The Night of Taranto The illusion of invulnerability was shattered on the night between November 11 and 12, 1940 (Operation Judgement). While the ship was moored in the Mar Grande, the base was attacked by Fairey Swordfish torpedo bombers of the Royal Navy. At 11:15 PM, a torpedo struck the Conte di Cavour on the port side, below the number 1 bow turret. The explosion opened a hole of 12x8 meters. Despite the desperate efforts of the crew, the water intake was excessive. To avoid total sinking in deep waters, the command decided to beach the ship on a shallow shoal. The attack claimed the lives of 17 sailors. The battleship remained resting on the bottom, with its superstructures emerged, becoming a painful monument to the vulnerability of the fleet.

Recovery and Final Destiny The recovery operations, launched in July 1941, were a masterpiece of Naval Engineering. The ship was emptied and refloated using complex systems of cylindrical caissons. At the end of 1941, the Cavour left Taranto forever, towed towards Trieste for repairs. However, history did not grant it a second life. After the armistice of September 8, 1943, it was captured by the Germans in Trieste. On February 15, 1945, during an Allied air raid, it was hit again, capsized, and sank permanently in the Julian port.

Technical Data and Timeline

General Data

  • Laid Down: August 10, 1910 (La Spezia).

  • Launched: August 10, 1911.

  • Reconstruction: 1933–1937 (CRDA Trieste).

  • Displacement (after reconstruction): 29,100 tons full load.

  • Speed: 28 knots.

Operational Timeline

  • November 11-12, 1940: Hit and sunk in shallow waters during the "Night of Taranto" (17 casualties).

  • July 1941: Recovered and refloated in the Mar Grande.

  • September 8, 1943: Captured by German forces in Trieste.

  • February 15, 1945: Permanently sunk by B-24 bombers in Trieste.

  • February 27, 1947: Officially stricken from the Naval Register.

  • 1950-1952: Wreck recovery and total demolition.

Current Status The ship no longer exists. It was entirely dismantled. Some relics (flags, parts of the armament) are preserved at the Naval Technical Museum of La Spezia and the Shrine of the Flags (Sacrario delle Bandiere) in Rome.

Excerpt from the upcoming book: "Taranto - The Heart of the Two Seas" Author: Zaza-Dante Tsotniashvili

Archive materials by Angelo Mariano were used for the video.


ჯავშნოსანი „კონტე დი კავური“ და ტარანტო: ისტორია, ტექნიკა და სტრატეგიული სიმბიოზი

შესავალი და ისტორიული მნიშვნელობა 

სახაზო გემი Conte di Cavour, ამავე სახელწოდების დრედნოუტების კლასის წამყვანი ხომალდი, წარმოადგენს საკვანძო ელემენტს მე-20 საუკუნეში იტალიის სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის (Regia Marina) ევოლუციისა და ქალაქ ტარანტოს სტრატეგიული როლის გასაგებად. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად იგი 1910 წელს დაპროექტდა, გემმა საბოლოო სახე და ტაქტიკური მნიშვნელობა მხოლოდ 30-იან წლებში ჩატარებული რადიკალური რეკონსტრუქციის შემდეგ შეიძინა. მისი ბედი განუყოფლად არის დაკავშირებული ტარანტოს სამხედრო-საზღვაო ბაზასთან, არა მხოლოდ როგორც დისლოკაციის ადგილთან, არამედ როგორც მისი ტრაგედიისა და შემდგომი საინჟინრო აღდგენის არენასთან.

ტექნიკური ევოლუცია: გიგანტის რეკონსტრუქცია 

1911 წელს წყალში ჩაშვებულმა Conte di Cavour-მა მასშტაბური მოდერნიზაცია განიცადა 1933-დან 1937 წლამდე, ტრიესტაში მდებარე „ადრიატიკის გაერთიანებულ გემთმშენებელ ქარხნებში“ (CRDA). ამ ჩარევამ მოძველებული ხომალდი თანამედროვე საბრძოლო ერთეულად აქცია:

  • შეიარაღება: ორიგინალი 305 მმ-იანი ქვემეხების კალიბრი გაიზარდა 320 მმ-მდე (ლულების გაბურღვის გზით), რამაც გაზარდა ცეცხლის სიმძლავრე, თუმცა შემცირდა კოშკურების რაოდენობა.

  • კორპუსი და ძალოვანი დანადგარი: გემი დაგრძელდა ახალი ცხვირის დამონტაჟებით (რომელიც აღჭურვილი იყო წყალქვეშა დაცვის სისტემა „პულიეზესით“), ხოლო ძრავა მთლიანად შეიცვალა, რამაც შესაძლებელი გახადა სიჩქარის გაზრდა 21-დან 28 კვანძამდე.

ამ ცვლილებებმა Cavour შესაფერისი გახადა თანამედროვე ფრანგულ ჯავშნოსნებთან დაპირისპირებისთვის და გაამყარა ტარანტოში დისლოცირებული იტალიური ფლოტის, როგორც მთავარი შემაკავებელი ძალის როლი ცენტრალურ ხმელთაშუა ზღვაში.

ტარანტო და გემი: სიმბიოზური კავშირი ურთიერთობა Conte di Cavour-სა და „ორი ზღვის ქალაქს“ შორის სცდებოდა უბრალო სამხედრო ლოჯისტიკის ფარგლებს. 1930-იანი წლების ბოლოსთვის გემი ტარანტოს სოციალურ-ეკონომიკური ქსოვილის განუყოფელი ნაწილი გახდა. სამხედრო-საზღვაო არსენალი, რეგიონის ეკონომიკური ძრავა, უზრუნველყოფდა ხომალდის მუდმივ ტექნიკურ მომსახურებას, რაც ქმნიდა უშუალო კავშირს სამხედრო ტექნოლოგიასა და ადგილობრივი მუშათა კლასის ოსტატობას შორის. ეკიპაჟის ათასობით წევრი აქტიურად მონაწილეობდა ქალაქის ცხოვრებაში, რაც გემს ქალაქის ერთგვარ გავრცობილ „მოტივტივე უბნად“ აქცევდა.

გასვლის რიტუალი: შესვლა სანავიგაციო არხში 

ტარანტოს კოლექტიურ მეხსიერებაში ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ სანახაობად დარჩა ჯავშნოსნის გადაადგილება „მარ გრანდედან“ (დიდი ზღვა) „მარ პიკოლოში“ (პატარა ზღვა) ტექნიკური მომსახურებისთვის. ეს მოითხოვდა გავლას ვიწრო სანავიგაციო არხში, ოპერაციას, რომელიც საზეიმო და სანახაობრივი მოვლენის სახეს იღებდა.

პროცედურა იწყებოდა გასახსნელი ხიდის (Ponte Girevole) გახსნით, რაც აჩერებდა ქალაქის ტრანსპორტს და მოსახლეობას ჩუმ მოლოდინში აერთიანებდა. რეკონსტრუქციის შემდეგ 28 მეტრი მაქსიმალური სიგანით, Conte di Cavour თითქმის მთლიანად იკავებდა არხს. სცენა სიურეალისტური იყო: ფოლადის ციხესიმაგრე, რომელიც ნელა მისრიალებდა ქალაქის ორ ნაპირს შორის. გემის ზედა სტრუქტურები და მძიმე არტილერიის კოშკურები „კორსო დუე მარის“ სასახლეების აივნებისა და არაგონული ციხესიმაგრის კედლების დონეზე ჩაივლიდა ხოლმე. რამდენიმე წუთის განმავლობაში, ფოლადის გიგანტი ჩრდილავდა მზეს და ქმნიდა შთამბეჭდავ ვიზუალურ კონტრასტს სამოქალაქო ცხოვრებასა და სამხედრო ძლიერებას შორის, რა დროსაც ბუქსირები ქირურგიული სიზუსტით მიაცილებდნენ „ურჩხულს“ შიდა აუზისკენ.

საომარი მოვლენა: ტარანტოს ღამე 

უძლეველობის ილუზია დაიმსხვრა 1940 წლის 11-12 ნოემბრის ღამეს (ოპერაცია Judgement). როდესაც გემი „მარ გრანდეში“ იდგა ღუზაზე, ბაზას თავს დაესხა ბრიტანეთის სამეფო ფლოტის ტორპედომზიდები Fairey Swordfish. 23:15 საათზე, Conte di Cavour-ს მარცხენა ბორტზე, პირველი ნომერი ცხვირის კოშკურის ქვემოთ, ტორპედო მოხვდა. აფეთქებამ 12x8 მეტრი ზომის ხვრელი გააჩინა. მიუხედავად ეკიპაჟის სასოწარკვეთილი მცდელობისა, მიღებული წყალი ჭარბი აღმოჩნდა. ღრმა წყალში სრული ჩაძირვის თავიდან ასაცილებლად, სარდლობამ გემის მეჩეჩზე შესმის გადაწყვეტილება მიიღო. თავდასხმას 17 მეზღვაურის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ჯავშნოსანი ფსკერზე დაჯდა, მხოლოდ ზედა სტრუქტურები იყო ამოვარდნილი წყლიდან, რაც პორტში მყოფი ფლოტის მოწყვლადობის მტკივნეულ მონუმენტად იქცა.

ამოღება და საბოლოო ბედი ამოღების ოპერაციები, რომელიც 1941 წლის ივლისში დაიწყო, საზღვაო საინჟინრო შედევრს წარმოადგენდა. გემი დაცალეს წყლისგან და ცილინდრული პონტონების რთული სისტემის გამოყენებით ზედაპირზე ამოიყვანეს. 1941 წლის ბოლოს Cavour-მა სამუდამოდ დატოვა ტარანტო და შესაკეთებლად ტრიესტესკენ იქნა ბუქსირებული. თუმცა, ისტორიამ მას მეორე სიცოცხლე აღარ არგუნა. 1943 წლის 8 სექტემბრის ზავის შემდეგ, იგი გერმანელებმა ჩაიგდეს ხელში ტრიესტეში. 1945 წლის 15 თებერვალს, მოკავშირეთა ავიაიერიშის დროს, გემი კვლავ დაიბომბა, ამოტრიალდა და საბოლოოდ ჩაიძირა ჯულიას პორტში.

ტექნიკური და ქრონოლოგიური მონაცემები

ზოგადი მონაცემები

  • მშენებლობის დაწყება: 1910 წლის 10 აგვისტო (ლა სპეცია).

  • წყალში ჩაშვება: 1911 წლის 10 აგვისტო.

  • რეკონსტრუქცია: 1933–1937 (CRDA ტრიესტი).

  • წყალწყვა (რეკონსტრუქციის შემდეგ): 29 100 ტონა სრული დატვირთვით.

  • სიჩქარე: 28 კვანძი.

ოპერატიული ქრონოლოგია

  • 1940 წლის 11-12 ნოემბერი: დაზიანდა და ჩაიძირა თავთხელზე „ტარანტოს ღამის“ დროს (17 მსხვერპლი).

  • 1941 წლის ივლისი: ამოღებულ და ზედაპირზე ამოყვანილ იქნა „მარ-გრანდეში“.

  • 1943 წლის 8 სექტემბერი: ტყვედ ჩაიგდეს გერმანულმა ძალებმა ტრიესტში.

  • 1945 წლის 15 თებერვალი: საბოლოოდ ჩაიძირა ბომბდამშენ B-24-ების მიერ ტრიესტში.

  • 1947 წლის 27 თებერვალი: ოფიციალურად ამოიშალა სამხედრო ფლოტის სიებიდან.

  • 1950-1952: ნარჩენების ამოღება და სრული დემონტაჟი.

დღევანდელი მდგომარეობა გემი აღარ არსებობს. იგი მთლიანად დაიშალა. ზოგიერთი ექსპონატი (დროშები, შეიარაღების ნაწილები) ინახება ლა სპეციის სამხედრო-საზღვაო ტექნიკურ მუზეუმსა და რომში, დროშების მემორიალში.

ამონარიდი გამოსაცემი წიგნიდან: „ტარანტო - ორი ზღვის გული“ ავტორი: ზაზა-დანტე ცოტნიაშვილი

ვიდეოსთვის გამოყენებულია ანჯელო მარიანოს საარქივო მასალები.

Comments

Post a Comment