კათოლიკური ეკლესია და ხელოვნური ინტელექტი: „ალგორეთიკის“ დაბადება და ახალი ციფრული რეალობა

 

ზაზა ცოტნიაშვილი

კავკასიის საერთაშორისო 

უნივერსიტეტის პროფესორი

🇮🇹 🇬🇧 Vedi sotto per l'italiano e l'inglese

„ლიტერატურული საქართველო“ N-2 (4115), 26 იანვარი, 2026 წ.

🇬🇪 კათოლიკური ეკლესია და ხელოვნური ინტელექტი: „ალგორეთიკის“ დაბადება და ახალი ციფრული რეალობა

გასააზრებლად: 

ტექნოლოგია უნდა ემსახურებოდეს ადამიანის ღირსებას, მშვიდობასა და საერთო კეთილდღეობას. 

„გულის სიბრძნის“ გარეშე, ყველაზე ძლიერი ალგორითმიც კი მხოლოდ დახვეწილი საფრთხეა.

ვატიკანი

კაცობრიობის ისტორიაში ყოფილა მომენტები, როდესაც ტექნოლოგიამ არა მხოლოდ შეცვალა ყოფაცხოვრება, არამედ ძირფესვიანად შეარყია ჩვენი წარმოდგენა იმაზე, თუ რას ნიშნავს იყო ადამიანი. საბეჭდი დაზგის გამოგონებამ მოიტანა რეფორმაცია, ტელეგრაფმა და ტელევიზიამ - გლობალიზაცია. დღეს ჩვენ ვდგავართ გაცილებით რადიკალური მძლავრი რეალობის წინაშე - ეს არის გენერაციული ხელოვნური ინტელექტი (AI).

თუ მარშალ მაკლუენი მე-20 საუკუნეში გვაფრთხილებდა, რომ „მედიუმი არის გზავნილი“, დღეს ჩვენ უნდა ვაღიაროთ ახალი პარადიგმა: მედიუმი არის ალგორითმი. ამ ახალ რეალობაში კათოლიკური ეკლესია, როგორც დასავლური ცივილიზაციის უძველესი ინსტიტუცია, გვევლინება არა ტექნოლოგიის მოწინააღმდეგედ, არამედ ახალი ეთიკური სისტემის - „ალგორეთიკის“ (Algorethics) მთავარ არქიტექტორად.

როგორია ვატიკანის პოზიცია AI-სთან მიმართებით: პაპ ფრანცისკეს ფილოსოფიური ხედვიდან ახალი პონტიფიკოსის, ლეო XIV-ის სოციალურ მანიფესტამდე.

ონტოლოგიური კრიზისი: ინტელექტი vs სიბრძნე

ვატიკანის მიდგომის ფუნდამენტი პაპმა ფრანცისკემ შექმნა, როდესაც 2024 წლის იანვარში, სოციალური კომუნიკაციების მსოფლიო დღისადმი მიძღვნილ გზავნილში, მოახდინა ფუნდამენტური ფილოსოფიური გამიჯვნა. მან დააპირისპირა ორი ცნება: ინტელექტი (Intelligence) და სიბრძნე (Wisdom).

მანქანებს გააჩნიათ უზარმაზარი „გამოთვლითი ინტელექტი“ (Big Data-ს დამუშავების შესაძლებლობა), მაგრამ მათ არ გააჩნიათ „სიბრძნე“. სიბრძნე არის „გულის“ თვისება, რომელიც ადამიანს საშუალებას აძლევს, აღიქვას რეალობა მის მთლიანობაში. როდესაც ჩვენ ვცდილობთ, ადამიანური აზროვნება ჩავანაცვლოთ ალგორითმული გამოთვლებით, ჩვენ ვდგებით „ონტოლოგიური რედუქციის“ საფრთხის წინაშე, ადამიანი მცირდება მონაცემთა ნაკრებამდე.

ჭეშმარიტების (Veritas) ტრანსფორმაცია „ალბათობად“

მედიის მკვლევართათვის განსაკუთრებით საგანგაშოა ის ცვლილება, რომელსაც AI ახდენს „ჭეშმარიტების“ ცნების აღქმაზე. ქრისტიანული თეოლოგიისთვის ჭეშმარიტება არის აბსოლუტური და პიროვნული (Logos). ხელოვნური ინტელექტისთვის კი ჭეშმარიტება არის მხოლოდ სტატისტიკური ალბათობა.

ეს ქმნის ე.წ. „ჰალუცინაციების“ ფენომენს და იწვევს „პარალელურ ომს“ საინფორმაციო სივრცეში, სადაც „Deepfakes“ (სიღრმისეული სიყალბე) და ალგორითმული მანიპულაციები ანადგურებენ ნდობას საზოგადოებაში.

ახალი პაპი და ახალი ინდუსტრიული რევოლუცია

თუ პაპი ფრანცისკე ყურადღებას ამახვილებდა „გულის სიბრძნეზე“, ახლადარჩეულმა პონტიფიკოსმა, ლეო XIV-მ (რომელიც ისტორიაში შევიდა, როგორც კათოლიკური ეკლესიის პირველი ამერიკელი მეთაური, არჩეული 8 მაისს), საკითხი სოციალური და პოლიტიკური სიმწვავით დააყენა.

კარდინალებთან გამართულ პირველ შეხვედრაზე პაპმა ლეო XIV-მ ხელოვნური ინტელექტი შეაფასა, როგორც „კაცობრიობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრობლემა“ და სერიოზული საფრთხე საზოგადოებისთვის. მისი ხედვა სცდება ტექნოლოგიურ კრიტიკას და ეხება ადამიანის ყოფის ფუნდამენტურ უფლებებს:

• ადამიანის ღირსება: ალგორითმმა არ უნდა განსაზღვრო ადამიანის ღირებულება.

• სამართლიანობა: გადაწყვეტილებები არ უნდა იყოს მიღებული „შავი ყუთის“ პრინციპით.

• შრომა: AI საფრთხეს უქმნის ადამიანის შრომის ცნებასა და ღირებულებას.

ნიშანდობლივია პონტიფიკოსის მიერ სახელის  „ლეო“-ს შერჩევა. პაპმა განმარტა, რომ ის თავს აიგივებს პაპ ლეო XIII-სთან (1878-1903), რომელიც ეკლესიას ხელმძღვანელობდა პირველი ინდუსტრიული რევოლუციის ქარცეცხლში და ცნობილი გახდა მუშათა უფლებების დაცვით.

ლეო XIV-ის გზავნილი ნათელია: დღეს ჩვენ ვცხოვრობთ „ახალი ინდუსტრიული რევოლუციის“ ეპოქაში. როგორც მაშინ ეკლესიამ აიმაღლა ხმა მუშების დასაცავად ქარხნების წინააღმდეგ, დღეს ეკლესიამ უნდა გამოიყენოს თავისი სოციალური სწავლება ადამიანის დასაცავად ალგორითმების წინააღმდეგ.

„ალგორეთიკა“: პრაქტიკული პასუხი

კათოლიკური ეკლესია არ შემოიფარგლება მხოლოდ კრიტიკით. ვატიკანის ინიციატივით შექმნილი დოკუმენტი „Rome Call for AI Ethics“, რომელსაც უერთდებიან ტექნოლოგიური გიგანტები (Microsoft, IBM), აყალიბებს „ალგორეთიკის“ პრინციპებს. მთავარი მოთხოვნაა, რომ ტექნოლოგია იყოს Human-centric (ადამიანზე ორიენტირებული).

ალგორითმი არ უნდა იყოს მიკერძოებული და, რაც მთავარია, პასუხისმგებლობა ყოველთვის უნდა ეკისრებოდეს ადამიანს. პაპ ლეო XIV-ის პოზიციაც ამას ამყარებს: ტექნოლოგიურმა პროგრესმა არ უნდა გააუფასუროს ადამიანური შრომა და სამართლიანობა.

სულიერი საფრთხე: ციფრული „აცედია“

თეოლოგიურ ჭრილში, AI-ს უკონტროლო გამოყენება ქმნის „აცედიას“ (Acedia) - სულიერი სიზარმაცის საფრთხეს. როდესაც ჩვენ ვანდობთ ალგორითმს ფიქრს, არჩევანის გაკეთებას და ლოცვასაც კი, ადამიანი კარგავს შემოქმედებითი „წვალების“ უნარს.

ქრისტიანობა არის ინკარნაციის (განკაცების) რელიგია. AI კი გვთავაზობს საპირისპიროს - დისკარნაციას (განსხეულებას). ამიტომ, ეკლესიის მოწოდებაა, შევინარჩუნოთ ფიზიკური, რეალური ურთიერთობები.

ახალი ჰუმანიზმისკენ

კათოლიკური ეკლესიის პოზიცია პაპ ფრანცისკედან, ლეო XIV-მდე, არ არის ლუდიზმი (ტექნოლოგიის მსხვრევა). ეს არის მოწოდება ახალი ციფრული ჰუმანიზმისკენ. 

ჩვენ არ შეგვიძლია შევაჩეროთ პროგრესი, მაგრამ ჩვენ შეგვიძლია მივცეთ მას მორალური მიმართულება. როგორც ლეო XIII იცავდა ადამიანს ორთქლის ძრავების ეპოქაში, ისე ლეო XIV იცავს ადამიანს ნეირონული ქსელების ეპოქაში.

მთავარი კითხვა ტექნოლოგიური კი არა, ანთროპოლოგიურია: როგორი ადამიანის შექმნა გვსურს? 

„გულის სიბრძნისა“ და ადამიანური ღირსების დაცვის გარეშე, ყველაზე ძლიერი ალგორითმიც კი მხოლოდ დახვეწილი საფრთხეა.

გამოყენებული ლიტერატურა 

1. Francis, Pope. (2024, January 24). Artificial Intelligence and the Wisdom of the Heart: Towards a Fully Human Communication. Message for the 58th World Day of Social Communications. Vatican Press.

2. Francis, Pope. (2024, June 14). Address of His Holiness Pope Francis to the G7 Session on Artificial Intelligence. Borgo Egnazia, Italy.

3. McLuhan, M., & Fiore, Q. (1967). The Medium is the Massage: An Inventory of Effects. New York: Bantam Books.

4. Pontifical Academy for Life. (2020/2024). Rome Call for AI Ethics. Vatican City. (ხელმომწერები: Microsoft, IBM, FAO, იტალიის მთავრობა).

5. Vatican Press Office. (2025, May 8). Habemus Papam: Election of Cardinal [Name] as Pope Leo XIV and His First Address to the College of Cardinals. L'Osservatore Romano. (ადაპტირებულია მიმდინარე საინფორმაციო წყაროებზე დაყრდნობით).

6. Tsotniashvili, Z. (2024). Silicon Tactics: Unravelling the Role of Artificial Intelligence in the Information Battlefield. Asian Journal of Research.

ლიტერატურული საქართველო, 2026, იანვარი, #1 

Zaza-Dante Tsotniashvili 

Professore presso l'Università Internazionale del Caucaso (CIU)

🇮🇹 La Chiesa Cattolica e l'Intelligenza Artificiale: La nascita dell'“Algoretica” e la nuova realtà digitale

Spunto di riflessione: La tecnologia deve servire la dignità umana, la pace e il bene comune. Senza la "sapienza del cuore", anche l'algoritmo più potente rimane solo una minaccia sofisticata.

Il Vaticano Nella storia dell'umanità ci sono stati momenti in cui la tecnologia non solo ha cambiato la vita quotidiana, ma ha scosso alle fondamenta la nostra concezione di cosa significhi essere umani. L'invenzione della stampa ha portato la Riforma; il telegrafo e la televisione hanno portato la globalizzazione. Oggi ci troviamo di fronte a una realtà molto più radicale e potente: l'Intelligenza Artificiale Generativa (IA).

Se nel XX secolo Marshall McLuhan ci avvertiva che “il medium è il messaggio”, oggi dobbiamo riconoscere un nuovo paradigma: il medium è l'algoritmo. In questa nuova realtà, la Chiesa Cattolica, in quanto istituzione più antica della civiltà occidentale, non appare come un'oppositrice della tecnologia, bensì come l'architetto principale di un nuovo sistema etico: l'“Algoretica” (Algorethics).

Qual è la posizione del Vaticano rispetto all'IA: dalla visione filosofica di Papa Francesco al manifesto sociale del nuovo Pontefice, Leone XIV.

Crisi Ontologica: Intelligenza vs Sapienza

Il fondamento dell'approccio vaticano è stato gettato da Papa Francesco quando, nel gennaio 2024, nel suo messaggio per la Giornata Mondiale delle Comunicazioni Sociali, ha operato una distinzione filosofica fondamentale. Egli ha contrapposto due concetti: Intelligenza (Intelligence) e Sapienza (Wisdom).

Le macchine possiedono un'enorme “intelligenza computazionale” (la capacità di elaborare i Big Data), ma non possiedono la “sapienza”. La sapienza è una qualità del “cuore” che permette all'uomo di percepire la realtà nella sua interezza. Quando cerchiamo di sostituire il pensiero umano con calcoli algoritmici, ci troviamo di fronte al pericolo di una “riduzione ontologica”, dove l'essere umano viene ridotto a un mero insieme di dati.

La trasformazione della Verità (Veritas) in “Probabilità”

Per i ricercatori dei media è particolarmente allarmante il cambiamento che l'IA sta operando sulla percezione del concetto di “verità”. Per la teologia cristiana, la verità è assoluta e personale (Logos). Per l'intelligenza artificiale, invece, la verità è solo una probabilità statistica.

Ciò crea il fenomeno delle cosiddette “allucinazioni” e provoca una “guerra parallela” nello spazio informativo, dove i Deepfakes (falsità profonda) e le manipolazioni algoritmiche distruggono la fiducia nella società.

Il nuovo Papa e la nuova rivoluzione industriale

Se Papa Francesco si concentrava sulla “sapienza del cuore”, il neoeletto Pontefice, Leone XIV (passato alla storia come il primo capo della Chiesa Cattolica di origine americana, eletto l'8 maggio), ha posto la questione con un'acutezza sociale e politica.

Nel primo incontro con i cardinali, Papa Leone XIV ha valutato l'intelligenza artificiale come “uno dei problemi più importanti dell'umanità” e una seria minaccia per la società. La sua visione va oltre la critica tecnologica e tocca i diritti fondamentali dell'esistenza umana:

• Dignità umana: Un algoritmo non deve determinare il valore di una persona.

• Giustizia: Le decisioni non devono essere prese secondo il principio della “scatola nera” (Black Box).

• Lavoro: L'IA minaccia il concetto e il valore del lavoro umano.

È significativa la scelta del nome “Leone” da parte del Pontefice. Il Papa ha spiegato di identificarsi con Papa Leone XIII (1878-1903), che guidò la Chiesa nel turbine della prima rivoluzione industriale e divenne noto per la difesa dei diritti dei lavoratori.

Il messaggio di Leone XIV è chiaro: oggi viviamo nell'era di una “nuova rivoluzione industriale”. Come allora la Chiesa alzò la voce per difendere i lavoratori contro le fabbriche, oggi la Chiesa deve usare la sua dottrina sociale per difendere l'uomo contro gli algoritmi.

“Algoretica”: Una risposta pratica

La Chiesa Cattolica non si limita alla sola critica. Il documento “Rome Call for AI Ethics”, creato su iniziativa del Vaticano e al quale aderiscono giganti tecnologici (Microsoft, IBM), stabilisce i principi dell'“Algoretica”.

Il requisito principale è che la tecnologia sia Human-centric (centrata sull'uomo). L'algoritmo non deve essere parziale (biased) e, cosa più importante, la responsabilità deve sempre ricadere sull'essere umano. La posizione di Papa Leone XIV rafforza questo concetto: il progresso tecnologico non deve svalutare il lavoro umano e la giustizia.

Pericolo spirituale: L'“Accidia” digitale

In chiave teologica, l'uso incontrollato dell'IA crea il pericolo dell'“Accidia” (Acedia) – una pigrizia spirituale. Quando affidiamo all'algoritmo il pensiero, le scelte e persino la preghiera, l'uomo perde la capacità del “travaglio” creativo.

Il Cristianesimo è la religione dell'Incarnazione. L'IA, al contrario, ci propone una “discarnazione”. Pertanto, l'appello della Chiesa è di mantenere relazioni fisiche e reali.

Verso un nuovo umanesimo

La posizione della Chiesa Cattolica, da Papa Francesco a Leone XIV, non è luddismo (la distruzione della tecnologia). È un appello verso un nuovo umanesimo digitale. Non possiamo fermare il progresso, ma possiamo dargli una direzione morale.

Come Leone XIII difese l'uomo nell'era dei motori a vapore, così Leone XIV difende l'uomo nell'era delle reti neurali. La domanda principale non è tecnologica, ma antropologica: che tipo di essere umano vogliamo creare?

Senza la “sapienza del cuore” e la difesa della dignità umana, anche l'algoritmo più potente rimane solo una minaccia sofisticata.

Bibliografia 

1. Francesco, Papa. (2024, 24 gennaio). Intelligenza artificiale e sapienza del cuore: per una comunicazione pienamente umana. Messaggio per la 58a Giornata Mondiale delle Comunicazioni Sociali. Libreria Editrice Vaticana.

2. Francesco, Papa. (2024, 14 giugno). Discorso del Santo Padre Francesco alla Sessione del G7 sull'Intelligenza Artificiale. Borgo Egnazia, Italia.

3. McLuhan, M., & Fiore, Q. (1967). The Medium is the Massage: An Inventory of Effects. New York: Bantam Books.

4. Pontificia Accademia per la Vita. (2020/2024). Rome Call for AI Ethics. Città del Vaticano. (Firmatari: Microsoft, IBM, FAO, Governo Italiano).

5. Sala Stampa della Santa Sede. (2025, 8 maggio). Habemus Papam: Elezione del Cardinale [Nome] come Papa Leone XIV e il suo primo discorso al Collegio Cardinalizio. L'Osservatore Romano. (Adattato sulla base delle fonti informative correnti).

6. Tsotniashvili, Z. (2024). Silicon Tactics: Unravelling the Role of Artificial Intelligence in the Information Battlefield. Asian Journal of Research.

Georgia Letteraria, gennaio 2026, n. 1

Zaza-Dante Tsotniashvili 

Professor at Caucasus International University (CIU)

🇬🇧 The Catholic Church and Artificial Intelligence: The Birth of "Algorethics" and the New Digital Reality

For reflection: Technology must serve human dignity, peace, and the common good. Without the "wisdom of the heart," even the most powerful algorithm is merely a sophisticated threat.

The Vatican There have been moments in human history when technology has not only altered daily life but fundamentally shaken our understanding of what it means to be human. The invention of the printing press brought the Reformation; the telegraph and television brought globalization. Today, we stand before a far more radical and powerful reality: Generative Artificial Intelligence (AI).

If Marshall McLuhan warned us in the 20th century that "the medium is the message," today we must acknowledge a new paradigm: the medium is the algorithm. In this new reality, the Catholic Church, as the oldest institution of Western civilization, emerges not as an opponent of technology, but as the chief architect of a new ethical system"Algorethics."

What is the Vatican's position regarding AI: from the philosophical vision of Pope Francis to the social manifesto of the new Pontiff, Leo XIV.

Ontological Crisis: Intelligence vs. Wisdom

The foundation of the Vatican's approach was laid by Pope Francis in January 2024, in his message for the World Day of Social Communications, when he made a fundamental philosophical distinction. He contrasted two concepts: Intelligence and Wisdom.

Machines possess immense "computational intelligence" (the ability to process Big Data), but they do not possess "wisdom." Wisdom is a quality of the "heart" that allows a human being to perceive reality in its entirety. When we attempt to replace human thinking with algorithmic calculations, we face the danger of "ontological reduction," where the human being is reduced to a mere set of data.

The Transformation of Truth (Veritas) into "Probability"

For media researchers, the shift AI brings to the perception of the concept of "truth" is particularly alarming. For Christian theology, truth is absolute and personal (Logos). For artificial intelligence, however, truth is merely a statistical probability.

This creates the phenomenon of so-called "hallucinations" and instigates a "parallel war" in the information space, where Deepfakes and algorithmic manipulations destroy trust within society.

The New Pope and the New Industrial Revolution

If Pope Francis focused on the "wisdom of the heart," the newly elected Pontiff, Leo XIV (who has entered history as the first American head of the Catholic Church, elected on May 8), has raised the issue with social and political acuteness.

At his first meeting with the Cardinals, Pope Leo XIV assessed artificial intelligence as "one of humanity's most significant problems" and a serious threat to society. His vision extends beyond technological criticism and touches upon the fundamental rights of human existence:

• Human Dignity: An algorithm must not determine a person's value.

• Justice: Decisions must not be made according to the "Black Box" principle.

• Labor: AI threatens the concept and value of human labor.

The Pontiff's choice of the name "Leo" is significant. The Pope explained that he identifies with Pope Leo XIII (1878–1903), who led the Church through the turmoil of the First Industrial Revolution and became known for defending workers' rights.

Leo XIV's message is clear: today we are living in the era of a "New Industrial Revolution." Just as the Church raised its voice then to defend workers against factories, today the Church must use its social teaching to defend humans against algorithms.

"Algorethics": A Practical Response

The Catholic Church does not limit itself to criticism alone. The document "Rome Call for AI Ethics," created at the Vatican's initiative and joined by tech giants (Microsoft, IBM), establishes the principles of "Algorethics."

The main requirement is that technology must be Human-centric. The algorithm must not be biased, and, most importantly, accountability must always rest with a human being. Pope Leo XIV’s position reinforces this: technological progress must not devalue human labor and justice.

Spiritual Threat: Digital "Acedia"

From a theological perspective, the uncontrolled use of AI creates the danger of "Acedia"- spiritual sloth. When we entrust thinking, making choices, and even praying to an algorithm, humans lose the capacity for creative "struggle."

Christianity is the religion of Incarnation. AI, conversely, offers us "discarnation." Therefore, the Church's call is to maintain physical, real relationships.

Towards a New Humanism

The position of the Catholic Church, from Pope Francis to Leo XIV, is not Luddism (the smashing of technology). It is a call towards a new digital humanism. We cannot stop progress, but we can give it a moral direction.

Just as Leo XIII defended man in the era of steam engines, so Leo XIV defends man in the era of neural networks. The main question is not technological, but anthropological: what kind of human do we wish to create?

Without the "wisdom of the heart" and the protection of human dignity, even the most powerful algorithm is merely a sophisticated threat.

References

1. Francis, Pope. (2024, January 24). Artificial Intelligence and the Wisdom of the Heart: Towards a Fully Human Communication. Message for the 58th World Day of Social Communications. Vatican Press.

2. Francis, Pope. (2024, June 14). Address of His Holiness Pope Francis to the G7 Session on Artificial Intelligence. Borgo Egnazia, Italy.

3. McLuhan, M., & Fiore, Q. (1967). The Medium is the Massage: An Inventory of Effects. New York: Bantam Books.

4. Pontifical Academy for Life. (2020/2024). Rome Call for AI Ethics. Vatican City. (Signatories: Microsoft, IBM, FAO, Italian Government).

5. Vatican Press Office. (2025, May 8). Habemus Papam: Election of Cardinal [Name] as Pope Leo XIV and His First Address to the College of Cardinals. L'Osservatore Romano. (Adapted based on current informational sources).

6. Tsotniashvili, Z. (2024). Silicon Tactics: Unravelling the Role of Artificial Intelligence in the Information Battlefield. Asian Journal of Research.

Literary Georgia, January 2026, #1